UA-113875625-1

Cahiliye Araplarının Eli Kalem Tutar mıydı?

Cahiliye Araplarının Eli Kalem Tutar mıydı?

Müsteşar Necîb Vehbe

(çev: Asım Sarıkaya)

     Cahiliye döneminde okuma-yazma yaygındı. Arapların okuma-yazma eğitimi yapılan küttâbları vardı.

       Yazıtlar, Arap yazısının Cahiliye döneminde bulunduğunu göstermektedir. Aynı şekilde Cahiliye’de Hristiyan öğretmenlerin ve küttâbların varlığı kesindir. Arap yarımadasında Hristiyanlardan, birçok dili iyi bir şekilde okuyan ve yazanların da bulunduğunu söylemek yerinde olacaktır. Bunlardan biri, Farsçayı mükemmel yazan Adî b. Zeyd’dir. Adî’nin Arapça ve Farsça’yı en fasih şekilde konuştuğu ve yazdığı ifade edilmektedir. İleriki zamanlarda Fars topraklarına taşınan Adî, Kisrâ’nın divanında Arapça mütercimi ve kâtibi olmuştur. Hristiyanların Arapçaya tercüme edilmiş ya da farklı dillerde yazılmış kitapları, bazı Arapları okumaya teşvik ettiği âşikardır.

       Hristiyanların yazdıkları ilk konu, dinî kitaplardı. Bu kitaplar sadece ruhbanlarla sınırlı kalacak kadar az değildi. Aksine çok sayıda olup din mensupları arasında dolaşıyordu. Daha önce de ifade ettiğimiz gibi Varaka b. Nevfel, Tevrat ve İncil’i Arapça yazıyordu. Bunun sonucunda Araplar, Tevrat ve İncil’i bu dille okudukları için pek çok kabile Hristiyanlaşmıştı.

       Acaba bu Araplar kendi dinî kitaplarını okumuyorlar mıydı veya bunları İbranice mi yoksa diğer dillerle mi okuyorlardı?

        Onların yazdıkları ve bu konuda hırslı oldukları ikinci konu: kişiler ve topluluklar arasını bağlayan ahit ve anlaşmalardır.

       Üçüncü konu –ki muhtemelen bu konuların en yaygın olanı– Cahiliye Araplarının başkalarıyla yaptıkları ticarî hesapları ve hukuklarını yazdıkları belgeler (es-sukûk)’dur.

       Dördüncü konu ise haberlerini anlatan ve hayatlarının gerektirdiği durumları içeren kişisel yazışmalardır.

       Araplar, yazılarına “Bismike Allahumme” ifadesiyle başlıyorlardı. Bu ifadeyi Hristiyanlardan Ümeyye b. Salt’ın Mekke toplumuna öğrettiği söylenir. Bundan sonra Araplar yazılarının başına bu ifadeyi koymaya başladılar. Kureyş ise putperest Cahiliye döneminde “Bismike Allahumme” yazıyordu.

       Cahiliye döneminde Araplar papirüs, yumuşak ipek, işlenmiş pamuk, deri, hurma yaprağı, tahta, kemik ve taşa, zor durumda kaldıkları zaman ise avuçları ve nalınları üzerine yazıyorlardı. Yazı malzemesi olarak ise kalem, divit ve mürekkep kullanıyorlardı.

        Keşfedilen taş yazıtlardaki somut deliller bize, miladi dördüncü asırdan beri Cahiliye Araplarının Arapça yazmayı Hristiyanlardan öğrendiklerini göstermektedir.

       Hristiyanlık, Arap yarımadasına Hz. İsa’nın havarileri döneminde girdi. Hristiyan Arapların yapmış oldukları ilk hizmet, kendi kavimlerine yazmayı öğretmekti. Bu durum; Arap yazı tarihinin ve ilkelerinin tanıklık ettiği ve yazının her bölgede yaygınlaşması için Hristiyanların üstünlüklerini itiraf ettikleri bir olgudur.

       Her ne kadar putperestlikte, Hz. İsa’dan sonra Allah’ın kemâlat vasıflarını ve buna işaret eden lafızlar bulsak da bu inanç ondan önce Arap yarımadasının her tarafına yayılmıştı.

       İfade edilmelidir ki, yazmayı bilen Araplar, Hristiyanlardandı. Hristiyanların yoğun olarak yaşadıkları bölgeler bulunmakla beraber Arap yarımadasının her tarafına yayılmışlardı. Dolayısıyla bu lafızların Hristiyanlara ait olduğunu söylemek gerekmektedir.

       Sözün özü, Allah lafzı Hristiyanlığın nüfuzuyla Arap yarımadasına girdi. Bundan dolayı bu lafız Hristiyan kabilelerin şairlerine ait Cahiliye şiirinde sıklıkla tekrarlanmıştır.

05/06/2018

İslâmî İlimlerde Siyer Paneli’yle, Siyer Araştırmaları Öğrenci Topluluğunun açılışını gerçekleştirdik
KSÜ Siyer Araştırmaları Öğrenci Topluluğu, açılışını yedi Anabilim Dalı Başkanının katılımıyla düzenlediği İslâmî İlimlerde Siyer Paneliyle yaptı. Cahit Zarifoğlu Konferans Salonu’ndaki...
Siyer Araştırmaları Öğrenci Topluluğumuzun açılışını İslâmî İlimlerde Siyer Paneli ile yapıyoruz
  Siyer Araştırmaları Topluluğunun önemli bir faaliyet alanı olan Siyer Araştırmaları Öğrenci Topluluğu geçtiğimiz günlerde Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi bünyesinde...
Türkiye’de bir ilk: Siyer-i Nebi Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi (SAMER) açıldı
Siyer Araştırmaları Topluluğunun en önemli projesi hayata geçti. Siyer’e dair araştırmalarının yürütüleceği, kısa adı (SAMER) olan Siyer-i Nebi Araştırmaları Uygulama ve...
Prof. Dr. Şaban Öz ve Dr. Feyza Betül Köse Tüm Yönleriyle Hz. Peygamber ve Ahlakı Sempozyumu’na katıldılar
Kocaeli Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, Kocaeli Müftülüğü, İzmit Belediyesi ve Ensar Vakfı tarafından 16-17 Kasım’da Kocaeli’de düzenlenen Tüm Yönleriyle Hz. Peygamber...
Kocaeli’de düzenlenecek Tüm Yönleriyle Hz. Peygamber ve Ahlakı Sempozyumu’ndayız
Prof. Dr. Şaban Öz ve Dr. Feyza Betül Köse, Tüm Yönleriyle Hz. Peygamber ve Ahlakı Sempozyumu’na tebliğleriyle katılacaklar. Ensar Vakfı,...
Dr. Feyza Betül Köse’nin Hz. Peygamber’in Aile Bireylerinin Cenaze Merasimleri adlı makalesi sitemize eklenmiştir.
Dr. Feyza Betül Köse’nin 2018 yılı Ekim ayında Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi’nde yayımlanan Hz. Peygamber’in Aile Bireylerinin Cenaze Merasimleri başlıklı...
Prof. Dr. Adem Apak ile kariyeri, çalışmaları, “Kabile” kitabı ve Siyer Araştırmaları’na dair bir röportaj gerçekleştirdik.
S.A.Ö.T.: Sizi kitaplarınızın ilk sayfalarında yer alan biyografi bölümlerinden tanıyoruz,  fakat “Adem Apak kimdir?” bunu bir de kendisinden duymak isteriz....
Prof. Dr. Adnan Demircan ile Bedevi kitabı ve ülkemizdeki Siyer çalışmalarına dair bir ropörtaj gerçekleştirdik.
S.A.Ö.T: Prof. Dr. Adnan Demircan’ı kendi dilinde tanımak istiyoruz. Okurlarımız için kendinizi tanıtabilir misiniz? Prof. Dr. Demircan: Mardin’in Ömerli ilçesinde...
Prof. Dr. Şaban Öz-Mevzu Haber/Hadis Literatüründe Hz. Ebu Bekr tebliği görüntü kaydı Youtube kanalımız ve video galeriye eklenmiştir
Prof. Dr. Şaban Öz tarafından  2 Kasım 2018 tarihinde Hz. Ebu Bekir Sempozyumu’nda sunulan tebliğin video kaydı için tıklayınız. Facebook...
Hz. Ebu Bekir Sempozyumu’ndaydık
Prof. Dr. Şaban Öz ve Dr. Feyza Betül Köse Sivas Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesinin 2-3 Kasım tarihlerinde düzenlemiş olduğu Hz....
KSÜ Siyer Araştırmaları Öğrenci Topluluğu açıldı
Siyer Araştırmalarının önemli bir etabı daha faaliyete geçti. KSÜ bünyesinde faaliyet gösterecek olan KSÜ Siyer Araştırmaları Öğrenci Topluluğu, 25/10/2018 tarihli...
İslam ve Model İnsan Sempozyumu’nda Prof. Dr. Şaban Öz ve Dr. Feyza Betül Köse tarafından sunulan tebliğler sitemizde
KSÜ İlahiyat Fakültesi tarafından 26-27 Nisan 2018 tarihlerinde Kahramanmaraş’ta düzenlenen Uluslararası İslam ve Model İnsan Sempozyumu’nda yer alan çalışmalarımız sitemize...
siyerarastirmalari.com 1 yaşında
Geçtiğimiz yıl 23 Ekim’de Prof. Dr. Adem Apak, Prof. Dr. Adnan Demircan ve Prof. Dr. Şaban Öz’ün katılımlarıyla gerçekleşen mütevazi...
Cumhuriyet Ünv. İlahiyat Fakültesi, Hz. Ebu Bekir Sempozyumu düzenliyor.
Geçtiğimiz yıl Uluslararası Hz. Ömer Sempozyumu’nu düzenleyen Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi bu yıl da Hz. Ebu Bekr Sempozyumu’nda alanın uzman...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ