UA-113875625-1

Siyeri Kur’ân ve Rivayetler Üzerinden Okumak (III)

Siyeri Kur’ân ve Rivayetler Üzerinden Okumak (III)

Kur’ân, 23 yıllık bir zaman diliminde farklı muhatapları dikkate alarak nâzil olmuş ilahi bir kitaptır. Vahyin ilk muhatapları, bizatihi şahit olmaları açısından onun ne dediği ve ne demek istediğine vakıf olmuşlardır. Buna mukabil vahyin dolaylı yani sonraki muhatapları, onun kast ettiklerini büyük oranda döneme şahit olanların rivayetleri üzerinden anlayabilmiştir.

Mezkûr rivayetler ifade edildiği üzere aslında Kutsal’ın tarihine dair verilerdir yoksa bizatihi kutsal değildir. Kutsal olmayışları da bu rivayetlerin katî olmadığını gösterir niteliktedir. Yanı sıra bu rivayetlerin kendi içinde ele alınması gereken bazı meseleleri vardır. Mesela aynı konu ekseninde birbirinden farklı rivayetler vardır. Bu ise rivayet sahiplerinin aynı konuya farklı cephelerden baktığının göstergelerindendir. Zira Filibelili Şehbenderzâde’nin de belirttiği üzere “bir hakikatin mevcudiyeti başka bir hakikatin vücuduna mani değildir.” Bununla beraber rivayetlerden biri diğerine kıyasla daha muteber addedilen kaynaklarda ele alınmış olup, kaynağı nedeniyle daha genel kabul görebilmiştir. Hâlbuki aynı konu eksenindeki diğer rivayetin muteber kaynakta yer almayışı onun ilkinden daha az doğru olduğu anlamına gelmeyebilir. Böyle olmakla beraber vakıa şunu göstermektedir ki yaygın şekilde kabul gören rivayet diğer rivayetin gölgede kalmasına belki de değerine rağmen unutulmasına ve bu nedenle kendisinden istifade edilebilecekken hatırlanmadığı için bundan faydalanılamamasına yol açabilmiştir. Bakara 2/195 ayeti ve etrafındaki rivayet buna bir örnek teşkil edebilecektir. Şöyle ki:

Hz. Peygamber’in “… Onu fetheden eden asker ne güzel askerdir…” şeklindeki müjdesine nail olabilmek adına Ebû Eyyûb el-Ensârî ilerlemiş yaşına rağmen Emeviler devrinde İstanbul’un fethi için orduya katılmıştı. Ensar’dan biri, Bizans askerlerinin arasına hızla dalınca Müslümanlardan biri onu görüp “Kendi ellerinizle kendinizi tehlikeye atmayınız!…” (Bakara 2/195) ayetine atıfla ve hayretler içesinde “–Lâ ilâhe illâllâh! Şuna bakın! Kendini göz göre göre tehlikeye atıyor!” dedi. Ebû Eyyûb hazretleri, askerin söylemi üzerine: “–Ey mü’minler! (Yanlış anlamayın!) Bu âyet, biz Ensâr hakkında nâzil oldu. Allah, Peygamberʼine yardım edip dînini gâlip kıldığında biz; “Artık mallarımızın başında durup onların ıslâhı ve artmasıyla meşgul olalım” demiştik. Bunun üzerine de; “Allah yolunda infâk ediniz de, kendi ellerinizle kendinizi tehlikeye atmayın! Bir de ihsanda bulunun! Zira Allah, (yaptığını en güzel şekilde yapan ve ihsan şuuru ile yaşayan) muhsinleri sever” (el-Bakara, 195) âyeti nâzil oldu” dedi.

Bu ayete dair zikri geçen rivayet önemli pek çok kaynaklarda yer almaktadır. Özellikle Kütüb-i Sitte eserlerinde yer alması nedeniyle de hafızalarda derin izler bırakmıştır. Öyle ki rivayet zikredildiğinde bu ayet; ayet okunduğunda ise akla bu rivayet gelmektedir ve bu cihada çıkma yolunda önemli oranda teşvik ve tenbihi hatırlatmaktadır. Bu durumun güzelliği kadar şöyle bir handikapı da vardır. O da ayetin söylediği ya da ayete dair söylenenden başka bir şeyin sanki olmadığı anlayışıdır.

Nitekim Kaynağım, yukarıda geçen rivayetin özüne temas ettikten sonra ayete dair farklı görüşlerin de olduğunu belirtir. Buna göre “Kendi elinizle kendinizi tehlikeye atmayın” (Bakara 2/195) ayeti, “Günah işledikten sonra –Allah beni affetmez- diyerek ye’se/ümitsizliğe kapılmayın” anlamına da gelmektedir. Aynı şekilde bu ayet “Başka bir zaman ihtiyaç duyacaksınız diye şu an elinizde bulunan mâldan infak etmemezlik yapmayın, Allah, yolunda harcanan malı iade edecektir” manasını da taşımaktadır. “Yakınlarınıza, arkadaşlarınıza, dostlarınıza, savaşa giden askerlerinize ya da ailenize destek olun. Yardım etmeyerek onların tehlikeye düşmelerine sebep olmayın” şeklinde bir anlamı ihtiva ettiği de ayet ekseninde ifade edilen görüşler arasındadır.

Bu durumda vurgulanmalıdır ki Siyer’e dair günümüze ulaşan rivayetler arasında meşhur olan bir rivayete endeksleyerek ayetin anlam haritasını daraltmak, kanaatimizce, ayete söylemediği şeyleri söyletmek kadar tehlikeli olabilir.

Allah en doğrusunu bilendir.

04/06/2018

Kocaeli’de düzenlenecek Tüm Yönleriyle Hz. Peygamber ve Ahlakı Sempozyumu’ndayız
Prof. Dr. Şaban Öz ve Dr. Feyza Betül Köse, Tüm Yönleriyle Hz. Peygamber ve Ahlakı Sempozyumu’na tebliğleriyle katılacaklar. Ensar Vakfı,...
Dr. Feyza Betül Köse’nin Hz. Peygamber’in Aile Bireylerinin Cenaze Merasimleri adlı makalesi sitemize eklenmiştir.
Dr. Feyza Betül Köse’nin 2018 yılı Ekim ayında Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi’nde yayımlanan Hz. Peygamber’in Aile Bireylerinin Cenaze Merasimleri başlıklı...
Prof. Dr. Adem Apak ile kariyeri, çalışmaları, “Kabile” kitabı ve Siyer Araştırmaları’na dair bir röportaj gerçekleştirdik.
S.A.Ö.T.: Sizi kitaplarınızın ilk sayfalarında yer alan biyografi bölümlerinden tanıyoruz,  fakat “Adem Apak kimdir?” bunu bir de kendisinden duymak isteriz....
Prof. Dr. Adnan Demircan ile Bedevi kitabı ve ülkemizdeki Siyer çalışmalarına dair bir ropörtaj gerçekleştirdik.
S.A.Ö.T: Prof. Dr. Adnan Demircan’ı kendi dilinde tanımak istiyoruz. Okurlarımız için kendinizi tanıtabilir misiniz? Prof. Dr. Demircan: Mardin’in Ömerli ilçesinde...
Prof. Dr. Şaban Öz-Mevzu Haber/Hadis Literatüründe Hz. Ebu Bekr tebliği görüntü kaydı Youtube kanalımız ve video galeriye eklenmiştir
Prof. Dr. Şaban Öz tarafından  2 Kasım 2018 tarihinde Hz. Ebu Bekir Sempozyumu’nda sunulan tebliğin video kaydı için tıklayınız.
Hz. Ebu Bekir Sempozyumu’ndaydık
Prof. Dr. Şaban Öz ve Dr. Feyza Betül Köse Sivas Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesinin 2-3 Kasım tarihlerinde düzenlemiş olduğu Hz....
KSÜ Siyer Araştırmaları Öğrenci Topluluğu açıldı
Siyer Araştırmalarının önemli bir etabı daha faaliyete geçti. KSÜ bünyesinde faaliyet gösterecek olan KSÜ Siyer Araştırmaları Öğrenci Topluluğu, 25/10/2018 tarihli...
İslam ve Model İnsan Sempozyumu’nda Prof. Dr. Şaban Öz ve Dr. Feyza Betül Köse tarafından sunulan tebliğler sitemizde
KSÜ İlahiyat Fakültesi tarafından 26-27 Nisan 2018 tarihlerinde Kahramanmaraş’ta düzenlenen Uluslararası İslam ve Model İnsan Sempozyumu’nda yer alan çalışmalarımız sitemize...
siyerarastirmalari.com 1 yaşında
Geçtiğimiz yıl 23 Ekim’de Prof. Dr. Adem Apak, Prof. Dr. Adnan Demircan ve Prof. Dr. Şaban Öz’ün katılımlarıyla gerçekleşen mütevazi...
Cumhuriyet Ünv. İlahiyat Fakültesi, Hz. Ebu Bekir Sempozyumu düzenliyor.
Geçtiğimiz yıl Uluslararası Hz. Ömer Sempozyumu’nu düzenleyen Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi bu yıl da Hz. Ebu Bekr Sempozyumu’nda alanın uzman...
Prof. Dr. Şaban Öz ve Dr. Feyza Betül Köse’nin yeni çalışmaları sitemize eklenmiştir
Prof. Dr. Şaban Öz tarafından kaleme alınan İlk Dönem Siyer Merviyatında Hz. Ömer Profilleri ve  Dr. Feyza Betül Köse’ye ait...
Siyer Okumaları, Prof. Dr. Şaban Öz’ün katılımıyla gerçekleştirildi
KSÜ Siyer Okumalarının bu haftaki makalesi FETÖ’nün Peygamber Tasavvuru ve Siyer İstismarı, yazarı Prof. Dr. Şaban Öz tarafından değerlendirildi. KSÜ...
Prof. Dr. Şaban Öz, Siyer Okumalarında
KSÜ Siyer Okumaları bu hafta Prof. Dr. Şaban Öz’ü misafir ediyor. Prof. Dr. Öz, geçtiğimiz aylarda yayımlanan FETÖ’nün Peygamber Tasavvuru...
İlahiyat Buluşmaları, kapanışı Prof. Dr. Hayri Kırbaşoğlu ile yaptı
Prof. Dr. Hayri Kırbaşoğlu, bu yılki İlahiyat Buluşmalarının son konuğu oldu. İlahiyat Fakültesi Konferans Salonu’nda düzenlenen söyleşinin moderatörlüğünü ise Prof....
“Hz. Peygamber’i Anlamak” panelini gerçekleştirdik
Prof. Dr. Adem Apak ve Prof. Dr. Adnan Demircan, İlahiyat Buluşmalarının dördüncü programının konuşmacıları oldular. Prof. Dr. Zekeriya Pak’ın moderatörlüğünde...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ